Jak wiemy, telegrafia generalnie wychodzi z u\u017cycia. W kr\u00f3tkofalarstwie ma si\u0119 jednak bardzo dobrze. O ile kiedy\u015b jej znajomo\u015b\u0107 by\u0142a wymagana dla uzyskania pozwolenia, aktualnie tego obowi\u0105zku ju\u017c nie ma (i dobrze). Nie zmienia to faktu, \u017ce znajomo\u015b\u0107 telegrafii daje wiele nowych mo\u017cliwo\u015bci w tym hobby, a jej nauczenie si\u0119, wbrew pozorom, nie jest takie trudne, aczkolwiek wymaga po\u015bwi\u0119cenia pewnej ilo\u015bci czasu. W tym wpisie opisz\u0119 drog\u0119, jak\u0105 ja przeszed\u0142em w nauce telegrafii, jak si\u0119 jej uczy\u0107, jakie rzeczy robi\u0107, jakich nie oraz podam kilka u\u017cytecznych wskaz\u00f3wek.<\/p>\n\n\n\n
Na pocz\u0105tek ustalmy sobie, jakie korzy\u015bci p\u0142yn\u0105 ze znajomo\u015bci titawy. Po pierwsze jest to zawsze dodatkowa emisja, a wi\u0119c mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeprowadzenia kolejnych ciekawych \u0142\u0105czno\u015bci. Po drugie jest bardzo efektywna – oczywi\u015bcie, mamy emisje typu JT65 czy FT8, w por\u00f3wnaniu z kt\u00f3rymi telegrafia przepada. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 jednak na to, \u017ce telegrafi\u0119 odbieramy uchem, a nadajemy jedn\u0105 r\u0119k\u0105. Nie ma wi\u0119c potrzeby zabierania ze sob\u0105 czy uruchamiania komputera do przeprowadzenia \u0142\u0105czno\u015bci. Poza tym, w por\u00f3wnaniu na przyk\u0142ad z SSB, jest znacznie bardziej efektywna. Punkt widzenia zale\u017cy od punktu siedzenia.
Wielbicielom prowadzenia \u0142\u0105czno\u015bci dalekosi\u0119\u017cnych oraz polowania na nowe DXCC chyba nie trzeba u\u015bwiadamia\u0107, jak bardzo jest ona u\u017cyteczna. Cz\u0119sto ekspedycje do rzadkich podmiot\u00f3w skupiaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na pracy CW, a przynajmniej prawie zawsze na takich ekspedycjach jest kilku dobrych operator\u00f3w. Oczywiste jest te\u017c, \u017ce nie posiadaj\u0105c zbyt du\u017cej stacji, przeprowadzenie \u0142\u0105czno\u015bci na CW jest znacznie \u0142atwiejsze ni\u017c SSB przy du\u017cym nat\u0142oku stacji albo s\u0142abych sygna\u0142ach. Nie chc\u0105c si\u0119 bardzo chwali\u0107, powiem tylko, \u017ce przez ostatnie 2 lata pracy na CW mam na LoTW potwierdzone 156 kraj\u00f3w t\u0105 emisj\u0105, podczas gdy przez prawie 4 lata uzbiera\u0142em 123 DXCC emisjami cyfrowymi oraz 109 w SSB. I to u\u017cywaj\u0105c 40 m tr\u00f3jk\u0105ta z drutu nawojowego wisz\u0105cego nisko nad ziemi\u0105 oraz 100W.
Zaobserwowa\u0142em tak\u017ce, \u017ce w przypadku posiadania do\u015b\u0107 s\u0142abej stacji (jak moja), w zawodach zazwyczaj znacznie bardziej op\u0142aca si\u0119 bra\u0107 udzia\u0142 w kategoriach CW ni\u017c SSB.<\/p>\n\n\n\n
Tutaj jeszcze chc\u0119 sprostowa\u0107 kilka kwestii: do nauki CW nie potrzebujemy mie\u0107 \u017cadnego s\u0142uchu muzycznego, wyczucia rytmu, ani innych takich (na co jestem doskona\u0142ym przyk\u0142adem). W nauce telegrafii wykorzystujemy wyrabianie odruch\u00f3w, a ka\u017cdy taki mechanizm posiada (o tym jednak troch\u0119 p\u00f3\u017aniej). Potrzebujemy jedynie szczerych ch\u0119ci oraz p\u00f3\u0142 godziny wolnego czasu dziennie.
Nie ma co ukrywa\u0107, \u017ce nauka telegrafii trwa do\u015b\u0107 d\u0142ugo – a jest to zale\u017cne od regularno\u015bci, sumienno\u015bci, ale te\u017c od indywidualnych predyspozycji. W moim przypadku, ucz\u0105c si\u0119 zazwyczaj p\u00f3\u0142 godziny dziennie wieczorem, by\u0142em w stanie bez wi\u0119kszych problem\u00f3w odbiera\u0107 wszystko w tempie 22 WPM z lekko wyd\u0142u\u017conymi przerwami po oko\u0142o 4-5 miesi\u0105cach. Zacz\u0105\u0142em uczy\u0107 si\u0119 w okolicach pocz\u0105tku listopada 2017, a pierwsz\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 przeprowadzi\u0142em ko\u0142o po\u0142owy marca 2018 ze stacj\u0105 okoliczno\u015bciow\u0105 z Azerbejd\u017canu. Niezapomniane wra\u017cenia \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n
W nauce telegrafii kluczowa nie jest ilo\u015b\u0107 nauki, ale regularno\u015b\u0107. Oczywi\u015bcie bezwzgl\u0119dnie zaczynamy od nauki odbioru. Jest to zdecydowanie najd\u0142u\u017csza cz\u0119\u015b\u0107 ca\u0142ej naszej przygody. Nauka odbioru polega na wyrabianiu odruch\u00f3w w m\u00f3zgu, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 od razu kojarzy\u0142y odebran\u0105 melodi\u0119 z danym znakiem. Niestety, wyrabianie nowych odruch\u00f3w jest procesem powolnym i bodziec musimy wielokrotnie powtarza\u0107, aby mia\u0142o to jakikolwiek sens. St\u0105d regularno\u015b\u0107 jest niezb\u0119dna. I musi to by\u0107 regularno\u015b\u0107 na poziomie codziennej nauki. Niestety, na tym etapie ka\u017cda d\u0142u\u017csza przerwa b\u0119dzie nie tylko powodowa\u0142a brak post\u0119p\u00f3w, ale nawet tracenie umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3re nie s\u0105 jeszcze dobrze wy\u0107wiczone (znam to z autopsji). Nie mo\u017cna tutaj popada\u0107 jednak w skrajno\u015bci: jednodniowa przerwa, gdy na przyk\u0142ad jeste\u015bmy wyj\u0105tkowo zm\u0119czeni, nie powinna stanowi\u0107 \u017cadnego problemu. D\u0142u\u017csze „dziury” natomiast odbij\u0105 si\u0119 na naszych post\u0119pach. Nie martwmy si\u0119 jednak bardzo, bo po troszk\u0119 d\u0142u\u017cszej przerwie powinni\u015bmy szybko wr\u00f3ci\u0107 do poprzednich umiej\u0119tno\u015bci po kilkunastu minutach treningu.<\/p>\n\n\n\n
Najbardziej optymalnym wyborem jest uczenie si\u0119 codziennie przez oko\u0142o p\u00f3\u0142 godziny. Jeszcze lepszym wyborem jest trening p\u00f3\u0142 godziny rano, p\u00f3\u0142 godziny wieczorem, kt\u00f3ry na pewno zwi\u0119kszy efektywno\u015b\u0107 nauki. Nie id\u017amy tutaj w my\u015blenie, \u017ce zamiast podzieli\u0107 zrobi\u0107 p\u00f3\u0142 godziny rano i p\u00f3\u0142 wieczorem, zrobi\u0119 ca\u0142\u0105 godzin\u0119 bez przerwy wieczorem. Na og\u00f3\u0142 si\u0119 to nie sprawdza i mo\u017ce nie przynie\u015b\u0107 takiego przyrostu umiej\u0119tno\u015bci, jakiego si\u0119 spodziewamy. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce jest to bardzo zale\u017cne od konkretnej osoby, samopoczucia i innych czynnik\u00f3w.
Czasem mamy wen\u0119 i czas, \u017ceby uczy\u0107 si\u0119 d\u0142u\u017cej, ni\u017c zwykle. Wykorzystajmy to! Generalnie, kiedy czujemy, \u017ce mamy bardzo na to ochot\u0119, to efektywno\u015b\u0107 nauki b\u0119dzie tak\u017ce wysoka. Nie ma wi\u0119c sensu ograniczanie si\u0119.
Z drugiej strony mamy dni, w kt\u00f3rych zupe\u0142nie nie mamy weny na titaw\u0119, albo siadamy, pr\u00f3bujemy trenowa\u0107, ale wybitnie nam nie idzie. Wtedy odpu\u015b\u0107my, bo takie pr\u00f3by b\u0119d\u0105 tylko frustruj\u0105ce i ma\u0142o skuteczne. Po\u0107wiczmy na nast\u0119pny dzie\u0144. Trzeba te\u017c mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, \u017ce je\u015bli takie sytuacje powtarzaj\u0105 si\u0119 na okr\u0105g\u0142o, to chyba sami nie jeste\u015bmy przekonani i ch\u0119tni do nauki.
Nie traktujmy tego jako rzeczy, kt\u00f3rej musimy nauczy\u0107 si\u0119 na sprawdzian czy inny egzamin i to jeszcze w ograniczonym czasie. Niech nauka b\u0119dzie dla nas przyjemno\u015bci\u0105. Nie stawiajmy sobie ostrego celu, jak „musz\u0119 nauczy\u0107 si\u0119 tego w 3 miesi\u0105ce”. Oczywi\u015bcie, jaka\u015b drobna automotywacja jest jak najbardziej wskazana, jednak zawsze pami\u0119tajmy, \u017ce uczymy si\u0119 tego sami dla siebie i nic nas nie goni.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cne jest te\u017c zagospodarowanie sobie czasu tak, aby trening nie by\u0142 przerywany zachciankami innych domownik\u00f3w, telefonami, SMSami, a tak\u017ce aby do naszych uszu nie dociera\u0142y inne d\u017awi\u0119ki, kt\u00f3re przeszkadza\u0142y by nam w komfortowej nauce. Zachcianki innych s\u0105 szczeg\u00f3lnie irytuj\u0105ce \ud83d\ude42
Na etapie nauki nawet kr\u00f3ciutka przerwa na odpowiedzenie komu\u015b „tak” lub „nie” najpewniej spowoduje takie wybicie z rytmu, \u017ce lekcje b\u0119dziemy musieli zaczyna\u0107 od nowa.<\/p>\n\n\n\n
Chc\u0119 jeszcze wspomnie\u0107, \u017ce najwa\u017cniejsz\u0105 rol\u0119, niezale\u017cnie czy uczymy si\u0119 telegrafii, czy czego\u015b do szko\u0142y, czy na jakie\u015b egzaminy, ma sen, kt\u00f3ry utrwala wiedz\u0119 i odruchy. Niejednokrotnie zdarza\u0142o mi si\u0119, \u017ce uczy\u0142em si\u0119 wieczorem CW, w pewnym momencie zacz\u0119\u0142o mi to i\u015b\u0107 bardzo ci\u0119\u017cko, ale na drugi dzie\u0144 mia\u0142em to wszystko u\u0142o\u017cone w g\u0142owie i nie mia\u0142em \u017cadnych problem\u00f3w z t\u0105 lekcj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Przechodz\u0105c wreszcie do konkret\u00f3w, musimy sobie wybra\u0107 tempo odbioru, kt\u00f3rego chcemy si\u0119 na pocz\u0105tku nauczy\u0107. Zdecydowanie odradzam schodzenie poni\u017cej 16 WPM (znaki trac\u0105 melodyjno\u015b\u0107), ale przesada w drug\u0105 stron\u0119 jest tak\u017ce niewskazana. Osobi\u015bcie uczy\u0142em si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 22 WPM i uwa\u017cam j\u0105 za optymaln\u0105 i wystarczaj\u0105c\u0105 do prowadzenia typowych \u0142\u0105czno\u015bci. Dorzuc\u0119 tutaj pewn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0119: podczas nauki niejednokrotnie zdarzy si\u0119 nam, \u017ce w trakcie odbioru „zgubimy” jak\u0105\u015b liter\u0119 lub niepoprawnie j\u0105 odbierzemy. Oczywi\u015bcie program b\u0119dzie kontynuowa\u0142 odtwarzanie tak czy tak. Nasz m\u00f3zg automatycznie b\u0119dzie pr\u00f3bowa\u0142 przypomnie\u0107 sobie melodi\u0119 zgubionego\/pomylonego znaku, nie skupiaj\u0105c si\u0119 na tym, jaki znak jest nadawany aktualnie. Przez to zupe\u0142nie wypadniemy z rytmu, a zamiast jednego b\u0142\u0119du zrobimy kolejnych 5, bo zamiast skupi\u0107 si\u0119 na odbiorze, pr\u00f3bowali\u015bmy poprawi\u0107 b\u0142\u0105d. Zreszt\u0105 tego b\u0142\u0119du tak czy tak zapewne nie naprawimy. Jest jeszcze kwestia, jakie znaki potrzebujemy si\u0119 nauczy\u0107. S\u0105 to oczywi\u015bcie wszystkie litery alfabetu \u0142aci\u0144skiego, cyfry oraz znaki specjalne: znak rozdzia\u0142u (-…- czasem zapisywany jako „=”), uko\u015bnik\/\u0142amanie (-..-.), znak zapytania (..–..). Niekt\u00f3rzy u\u017cywaj\u0105 tak\u017ce kropki (.-.-.-) i przecinka (–..–), ale cz\u0119sto zast\u0119powane s\u0105 one znakiem rozdzia\u0142u – osobi\u015bcie w\u0142a\u015bnie tak robi\u0119. Zostaje jeszcze oczywi\u015bcie nauka nadawania. Gdy ju\u017c umiemy odbiera\u0107, ta powinna nam i\u015b\u0107 bez wi\u0119kszych problem\u00f3w. Niekt\u00f3rzy pytaj\u0105, czy uczy\u0107 si\u0119 nadawa\u0107 na kluczu sztorcowym, czy manipulatorze. Po pierwsze: ka\u017cdy dobry operator potrafi u\u017cywa\u0107 jednego i drugiego. Po drugie: polecam zacz\u0105\u0107 od sztorca. Na pocz\u0105tek \u0142atwiej b\u0119dzie nadawa\u0107 na nim. Moim zdaniem wolne nadawanie (< 20 WPM) na manipulatorze jest niewygodne. Ewentualn\u0105 nauk\u0119 nadawania na kluczu p\u00f3\u0142automatycznym (bug) polecam zostawi\u0107 na sam koniec.<\/p>\n\n\n\n Gdy ju\u017c mamy opanowany dobrze odbi\u00f3r i nadawanie wszystkich potrzebnych znak\u00f3w, zach\u0119cam do zrobienia pierwszych \u0142\u0105czno\u015bci. W Polsce na cz\u0119stotliwo\u015bci 3565 kHz jest aktywna grupa skupiona wok\u00f3\u0142 titawy.pl<\/a>. Na tej cz\u0119stotliwo\u015bci mo\u017cna przeprowadzi\u0107 swoje pierwsze \u0142\u0105czno\u015bci z kolegami, kt\u00f3rzy zawsze otwarci s\u0105 na nowych zapale\u0144c\u00f3w CW i bez \u017cadnego problemu schodz\u0105 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 nawet do pojedynczych WPM. W telegrafii u\u017cywamy slangu oraz znak\u00f3w proceduralnych, kt\u00f3re znacznie przyspieszaj\u0105 komunikacj\u0119. Je\u015bli kto\u015b pracowa\u0142 emisjami typu PSK czy RTTY, na pewno (du\u017c\u0105) cz\u0119\u015b\u0107 z nich ju\u017c zna.<\/p>\n\n\n\n Znaki proceduralne (prosigns<\/em>) w kr\u00f3tkofalarstwie: Mamy tak\u017ce tzw. slang telegraficzny: U\u017cywa si\u0119 tak\u017ce kodu Q, jednak jego wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci ni\u017c na fonii czy emisjach cyfrowych. Znaczenia kodu Q s\u0105 bez problemu do znalezienia, dlatego tylko wypisz\u0119 kody u\u017cywane w praktyce: QSO, QSB, QRS, QRQ, QRP, QRO, QRM, QRN, QTH, QRL, QRT, QSL, QSY, QRX.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jak wiemy, telegrafia generalnie wychodzi z u\u017cycia. W kr\u00f3tkofalarstwie ma si\u0119 jednak bardzo dobrze. O ile kiedy\u015b jej znajomo\u015b\u0107 by\u0142a wymagana dla uzyskania pozwolenia, aktualnie tego obowi\u0105zku ju\u017c nie ma (i dobrze). Nie zmienia to faktu, \u017ce znajomo\u015b\u0107 telegrafii daje wiele nowych mo\u017cliwo\u015bci w tym hobby, a jej nauczenie si\u0119,…\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[1,13,9,12],"tags":[14,16,17,18,15],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sq8l.pzk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sq8l.pzk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sq8l.pzk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sq8l.pzk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sq8l.pzk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=58"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/sq8l.pzk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":692,"href":"https:\/\/sq8l.pzk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58\/revisions\/692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sq8l.pzk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=58"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sq8l.pzk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=58"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sq8l.pzk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=58"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
W nauce telegrafii mamy w zasadzie dwie metody nauki do wyboru: Kocha i Franswortha, a tak\u017ce dwie standardowe kolejno\u015bci liter: K, M… i A, B, S…
Kolejno\u015b\u0107 liter nie jest kluczowa. Ta pierwsza stawia na dobre nauczenie si\u0119 rozr\u00f3\u017cniania podobnych znak\u00f3w ju\u017c w pocz\u0105tkowej fazie nauki, druga u\u017cywa r\u00f3\u017cnie brzmi\u0105cych liter, aby pocz\u0105tkowo \u0142atwiej by\u0142o si\u0119 ich nauczy\u0107.
Metoda Kocha polega na uczeniu si\u0119 telegrafii w docelowym tempie. Po ka\u017cdej lekcji uko\u0144czonej z poprawno\u015bci\u0105 co najmniej 90%, dok\u0142adana jest kolejna litera.
Metoda Franswortha jest podobna, ale zaczynaj\u0105c ka\u017cd\u0105 now\u0105 lekcj\u0119 zmniejszamy efektywn\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 odbioru poprzez zwi\u0119kszenie odst\u0119pu mi\u0119dzy znakami. Po osi\u0105gni\u0119ciu wystarczaj\u0105cej dok\u0142adno\u015bci (zazwyczaj 90%), odst\u0119p miedzy znakami jest zmniejszany i lekcja jest powtarzana do osi\u0105gni\u0119cia odpowiedniej dok\u0142adno\u015bci, potem proces si\u0119 powtarza, a\u017c lekcja zostanie opanowana z docelowym tempem. Wtedy przechodzimy do nast\u0119pnej.
Osobi\u015bcie zaczyna\u0142em od metody Kocha. Wzgl\u0119dnie wygl\u0105da na szybsz\u0105 w realizacji. W moim przypadku nie sprawdzi\u0142a si\u0119 ona. Po nauczeniu si\u0119 kilku liter i dotarciu do litery E (jedna kropka), podda\u0142em si\u0119. E jest tak kr\u00f3tkie, \u017ce zupe\u0142nie nie nad\u0105\u017ca\u0142em wpisywa\u0107 odbieranego tekstu. Po wielu nieudanych pr\u00f3bach by\u0142em na tyle sfrustrowany, \u017ce zostawi\u0142em CW na kilka miesi\u0119cy.
Wtedy trafi\u0142em na doskona\u0142y podr\u0119cznik \u0141ukasza SP8QED<\/a> oraz jego program, CW Studio<\/a>. \u0141ukasz postawi\u0142 na nauk\u0119 metod\u0105 Franswortha. Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 rozpisywa\u0142 wi\u0119cej na ten temat, gdy\u017c ten podr\u0119cznik jest \u015bwietnie napisanym, pe\u0142nym przewodnikiem i instrukcj\u0105 nauki CW – zach\u0119cam wi\u0119c do pobrania i uwa\u017cnego przeczytania. Mog\u0119 Ci zagwarantowa\u0107, \u017ce korzystaj\u0105c z niego nauczysz si\u0119 titawy szybko i zupe\u0142nie bezbole\u015bnie, a nauka b\u0119dzie wr\u0119cz przyjemno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Kluczem jest tutaj zapami\u0119tanie sobie, a wr\u0119cz wyrobienie pewnego „kontr-odruchu”, \u017ceby zaraz po zorientowaniu si\u0119 o pope\u0142nionym b\u0142\u0119dzie, na si\u0142\u0119 porzuci\u0107 pr\u00f3b\u0119 poprawienia i kontynuowa\u0107 odbi\u00f3r. Zajmie to pewien czas, ale jest wr\u0119cz niezb\u0119dne dla efektywnej i niefrustruj\u0105cej nauki.<\/p>\n\n\n\n
Innych znak\u00f3w specjalnych czy polskich znak\u00f3w diakrytycznych generalnie nikt nie u\u017cywa.
Inn\u0105 spraw\u0105 s\u0105 znaki proceduralne (zwane prosigns<\/em>), ale o nich za chwil\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Teraz zostaje nam ju\u017c tylko szlifowanie umiej\u0119tno\u015bci. Generalnie mo\u017cna wydzieli\u0107 dwa g\u0142\u00f3wne kierunki, w kt\u00f3rych mo\u017cemy si\u0119 szkoli\u0107.
Pierwszy to nauka pracy „otwartym tekstem”, czyli komunikacji takiej, jak na SSB, tylko \u017ce u\u017cywaj\u0105c telegrafii. Trenujemy w kierunku umiej\u0119tno\u015bci odbioru i nadawania pe\u0142nych zda\u0144 i rozumienia ca\u0142o\u015bci bez potrzeby spisywania odbieranego tekstu. Do tego najcz\u0119\u015bciej dochodzi tak\u017ce zwi\u0119kszanie pr\u0119dko\u015bci, bo jednak 22 WPM to zdecydowanie za ma\u0142o dla sprawnej komunikacji czy „\u017cucia szmat”. Dobrym pomys\u0142em jest s\u0142uchanie ebook\u00f3w, tylko \u017ce nadawanych Morsem \ud83d\ude42 Oczywi\u015bcie tak, \u017ceby docelowo potrafi\u0107 zrozumie\u0107 ca\u0142\u0105 tre\u015b\u0107, buforuj\u0105c j\u0105 wy\u0142\u0105cznie w g\u0142owie.
Drugim kierunkiem jest nauka pracy contestowej i ekspedycyjnej. Do obydwu potrzebna jest przede wszystkim du\u017ca poprawno\u015b\u0107 odbioru kr\u00f3tkich serii danych oraz stosunkowo szybka praca (w zawodach stacje zazwyczaj u\u017cywaj\u0105 pr\u0119dko\u015bci w przedziale 28-40 WPM). W zawodach istotna jest dok\u0142adno\u015b\u0107 odbioru (wiadomo, zawsze trzeba odebra\u0107 znak, a cz\u0119sto te\u017c grup\u0119 kontroln\u0105, zazwyczaj z\u0142o\u017con\u0105 z cyfr), a cz\u0119sto tak\u017ce umiej\u0119tno\u015b\u0107 „wyd\u0142ubania” s\u0142abych sygna\u0142\u00f3w z szumu.
Praca ekspedycyjna (oczywi\u015bcie jako operator ekspedycji) wymaga g\u0142\u00f3wnie umiej\u0119tno\u015bci wy\u0142awiania stacji z g\u0105szczu wo\u0142aj\u0105cych. Wystarczy si\u0119 popatrze\u0107, ile jest stacji w pileupie wo\u0142aj\u0105cym jak\u0105kolwiek ekspedycj\u0119 do rzadszego kraju, aby zrozumie\u0107, co mam na my\u015bli.
Wed\u0142ug mnie bardzo dobrym programem do nauki tego typu pracy jest Morse Runner<\/a> (symulacja zawod\u00f3w), a tak\u017ce mniej znany Pileup Runner<\/a> (symulacja pileupu).<\/p>\n\n\n\n
– K<\/strong> – prosz\u0119 nadawa\u0107\/przechodz\u0119 na odbi\u00f3r. Nadajemy go na samym ko\u0144cu i przechodzimy na odbi\u00f3r. Jest to inaczej zach\u0119ta do nadawania dla jakiejkolwiek stacji. Najcz\u0119\u015bciej u\u017cywane jest PSE K<\/em> na ko\u0144cu nadawania, np. CQ DE SP1XYZ PSE K<\/em>
– KN<\/span><\/strong> – podobne do K<\/strong>, jednak oznacza wezwanie do nadawania dla konkretnej stacji, np. gdy jeste\u015bmy w trakcie QSO. U\u017cywane jest jako SP1XYZ de SP2ABC PSE KN<\/span><\/em>, co oznacza, \u017ce oczekujemy odpowiedzi tylko od SP1XYZ. CQ DE SP1XYZ PSE KN<\/span><\/em> jest niepoprawne, bo nie oczekujemy odpowiedzi od \u017cadnej konkretnej stacji. Niekt\u00f3rzy nie u\u017cywaj\u0105 KN<\/strong> w og\u00f3le i zast\u0119puj\u0105 je K<\/strong>.
– AR<\/span><\/strong> – koniec komunikatu*. Najcz\u0119\u015bciej u\u017cywany jako informacja, \u017ce sko\u0144czyli\u015bmy nadawa\u0107 w\u0142a\u015bciwy komunikat, a teraz nast\u0105pi wymiana znak\u00f3w, np. …NAME IS MARK, QTH is SZCZECIN AR<\/span> DL1DEF de SP1XYZ PSE KN<\/span><\/em>. U\u017cywane jest tak\u017ce na zako\u0144czenie odpowiedzi na wywo\u0142anie og\u00f3lne, np. kto\u015b wo\u0142a CQ DE SP3GHJ PSE K<\/em>, a my odpowiadamy SP3GHJ DE SP1XYZ AR<\/span><\/em>. Nie jest to jednak zbyt cz\u0119sto praktykowane. Niekt\u00f3rzy AR<\/span> traktuj\u0105 jako zamiennik K lub KN<\/span>, np. …QTH IS BYDGOSZCZ, HW? SP1XYZ de SP2ABC AR<\/span><\/em>
– SK<\/span><\/strong> – koniec QSO\/koniec nadawania i nie oczekuj\u0119 odpowiedzi. Zazwyczaj u\u017cywane jako …TU 73 SP2ABC DE SP1XYZ SK<\/span><\/em>, cho\u0107 wiele \u017ar\u00f3de\u0142 m\u00f3wi, \u017ce SK<\/strong><\/span> nadajemy przed wymian\u0105 znak\u00f3w. Czasem u\u017cywane tak\u017ce bez wymiany znak\u00f3w. Po tym znaku ka\u017cda inna stacja mo\u017ce zawo\u0142a\u0107 stacj\u0119 „stoj\u0105c\u0105 na CQ” bez ryzyka bycia oskar\u017conym o niekulturalne wo\u0142anie podczas czyjego\u015b QSO \ud83d\ude42
– AS<\/span><\/strong> – prosz\u0119 zaczeka\u0107. U\u017cywane na przyk\u0142ad wtedy, gdy jeste\u015bmy w trakcie QSO, a zaczyna wo\u0142a\u0107 nas inna stacja. Nadajemy do niej wtedy szybkie AS<\/strong><\/span>, aby poczeka\u0142a i nie przeszkadza\u0142a.
– VE<\/span><\/strong> – zweryfikowano. Jako takie nie ma okre\u015blonego znaczenia. Najcz\u0119\u015bciej wykorzystywane do zasygnalizowania odbiorcy, \u017ce odebrali\u015bmy i zrozumieli\u015bmy relacj\u0119 albo \u017ce jeste\u015bmy pewni, \u017ce poprawnie odebrali\u015bmy znak wywo\u0142awczy, szczeg\u00f3lnie po naszej pro\u015bbie o powt\u00f3rzenie albo po poprawieniu nas przez korespondenta. U\u017cywamy oczywi\u015bcie na pocz\u0105tku nadawania. Jest rzadko stosowane.
– ?<\/strong> – pro\u015bba o powt\u00f3rzenie. W zdaniu pe\u0142ni oczywi\u015bcie funkcj\u0119 znaku zapytania.
– R<\/strong> – roger, czyli potwierdzam. Nadawane najcz\u0119\u015bciej na pocz\u0105tku transmisji, zazwyczaj 1, 2 albo 3 razy z rz\u0119du. np. R 5NN 465<\/em> w zawodach.
– N<\/strong> – negative, czyli nie potwierdzam. Cz\u0119sto jednak nadawane jest po prostu NO<\/strong>, ze wzgl\u0119du na du\u017ce podobie\u0144stwo N do R.
– BK<\/strong> – break in, czyli pro\u015bba o w\u0142\u0105czenie si\u0119 do QSO (co\u015b jak break<\/em> na fonii). Jako takie nie jest stosowane, bo zazwyczaj nie przerywamy nikomu QSO. Cz\u0119sto bywa u\u017cywane jako znak rozpocz\u0119cia nadawania w kr\u00f3tkich QSO, czasem tak\u017ce na zako\u0144czenie nadawania, szczeg\u00f3lnie w przypadku, gdy nie planujemy wymieni\u0107 znak\u00f3w, np. BK GA 5NN TU<\/em>.
– CL<\/strong> – closing, czyli koniec pracy. U\u017cywamy go, aby da\u0107 do zrozumienia, \u017ce zwalniamy cz\u0119stotliwo\u015b\u0107. Jako skr\u00f3t w slangu mo\u017ce oznacza\u0107 znak wywo\u0142awczy, ale zale\u017cy to od kontekstu. O tym ni\u017cej.
Podkre\u015bleniem<\/span> oznaczy\u0142em znaki, kt\u00f3re nadajemy jednym ci\u0105giem (tak, jakby nie by\u0142o przerwy mi\u0119dzy literami), np. KN<\/span> to -.–. czy AR<\/span> to .-.-. (bardzo charakterystycznie brzmi\u0105ce).
* – nie doszuka\u0142em si\u0119 jednej i sp\u00f3jnej definicji u\u017cycia AR<\/span> w kr\u00f3tkofalarstwie. Tutaj jednak poda\u0142em przyk\u0142ady takie, kt\u00f3re podaje wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142 lub te powszechnie u\u017cywane na pasmach.<\/p>\n\n\n\n
TNX<\/strong>, TKS<\/strong> – dzi\u0119kuj\u0119.
TU<\/strong> – dzi\u0119kuj\u0119, ale zazwyczaj nie u\u017cywane w zdaniach. Najcz\u0119\u015bciej w zawodach lub na samym ko\u0144cu \u0142\u0105czno\u015bci.
CFM<\/strong> – confirm<\/em>, potwierdzam. CFM?<\/strong> – pro\u015bba o potwierdzenie
CL<\/strong> – call<\/em>, czyli znak wywo\u0142awczy. Mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c oznacza\u0107, \u017ce ko\u0144czymy prac\u0119, jednak zale\u017cy to od kontekstu. Zazwyczaj u\u017cywane jako CL?<\/strong> – pro\u015bba o powt\u00f3rzenie znaku, najcz\u0119\u015bciej w zawodach.
AGN<\/strong> – again<\/em>, czyli pro\u015bba o powt\u00f3rzenie, np. …PSE NAME AGN?<\/em>
PSE<\/strong> – please<\/em>, czyli prosz\u0119.
ES<\/strong> – kr\u00f3tsza wersja and<\/em>, czyli sp\u00f3jnik i<\/em>. Nie nale\u017cy myli\u0107 z czasownikiem is<\/em>.
GM, GA, GE, GN<\/strong> – good morning, good afternoon, good evening, good night<\/em>, czyli przywitanie zale\u017cne od pory dnia (u korespondenta).
FER<\/strong> – kr\u00f3tsza wersja for<\/em>, czyli za, dla<\/em> itd., np. TNX FER QSO<\/em>
NR<\/strong> – near<\/em> lub number<\/em>, czyli odpowiednio obok\/w pobli\u017cu<\/em> lub numer<\/em>. Jako obok<\/em> u\u017cywane zazwyczaj przy podawaniu QTH, np. NR WARSAW<\/em>, jako numer<\/em> najcz\u0119\u015bciej w zawodach, np. NR? NR?<\/em>
HW?<\/strong> – how copy<\/em>?, czyli jak odebra\u0142e\u015b?.
CPY<\/strong> – copy<\/em>, czyli potwierdzam<\/em>, np. ALL CPY<\/em> – potwierdzam, \u017ce odebra\u0142em wszystko
SRI<\/strong> – sorry<\/em>, czyli przepraszam<\/em>, np. SRI QSB NO CPY <\/em>
DR<\/strong> – dear<\/em>, czyli drogi<\/em> w sensie zwrotu grzeczno\u015bciowego, np. ALL CPY DR MARK<\/em>. Nie ma zbyt wiele wsp\u00f3lnego z doktorem.
OP<\/strong> – operator<\/em>, np. OP NAME IS JAN<\/em> albo po prostu OP IS JAN<\/em>
OM<\/strong> – old man<\/em>, czyli „stary”<\/em>, np. GE DR OM<\/em>. Wygl\u0105da to troch\u0119 komicznie, ale tak si\u0119 tego u\u017cywa.
YL<\/strong> – young lady<\/em>, czyli „m\u0142oda pani”<\/em>, czyli po prostu kobieta<\/em>. U\u017cycie identyczne, jak wy\u017cej.
RST, RPRT<\/strong> – raport<\/em>, np. RST IS 579<\/em>
RIG, PWR, ANT<\/strong> – radio, power, antenna<\/em>, czyli radio, moc, antena<\/em>, np. RIG IS IC-7300, ANT IS DIPOLE, PWR IS 100W<\/em>
BTU<\/strong> – back to you<\/em>, czyli z powrotem do ciebie, „oddaj\u0119 klucz<\/em>„
NIL<\/strong> – not in log<\/em>, czyli nic nie odebra\u0142em, nic nie s\u0142ysz\u0119<\/em>, nie loguj\u0119 tej \u0142\u0105czno\u015bci<\/em> (najcz\u0119\u015bciej w zawodach)
LID<\/strong> – idiota, debil<\/em>, np. SOME LID IS QRMING<\/em> \ud83d\ude42
UR<\/strong> – you are<\/em>, czasem tak\u017ce your<\/em>, czyli jeste\u015b<\/em> lub tw\u00f3j<\/em>, np. UR (RST IS) 439<\/em>
HI<\/strong> – czyli hej<\/em> lub telegraficzny \u015bmiech. Ten drugi jest nadawany jako HEE, nie HI. Nie wiem, dlaczego.
BURO<\/strong> – bureau<\/em>, czyli biuro<\/em>, np. QSL VIA BURO<\/em>
TEST<\/strong> – contest<\/em>, czyli zawody<\/em>. Sygnalizuje wywo\u0142anie w zawodach, np. CQ K3LR<\/em> TEST
WX<\/strong> – pogoda,<\/em> np. WX IS CLOUDY, 20C<\/em><\/p>\n\n\n\n